Haberler

Bugün dünya, hukukun değil, gücün konuştuğu karanlık bir eşiğe sürüklenmektedir. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, uluslararası hukukun açık ve pervasız bir ihlalidir. Bu saldırı, yalnızca bir ülkeye değil; doğrudan doğruya küresel düzenin kalan son meşruiyet kırıntılarına yönelmiş bir meydan okumadır. Artık açıkça görülmektedir ki, uluslararası hukuk güçlüler için bir araç, zayıflar için ise bir illüzyondan ibarettir.

Son açıklanan vergi teşvik paketini yalnızca teknik bir mali düzenleme olarak değerlendirmek, içinde bulunduğumuz tarihsel kırılmayı kavrayamamak anlamına gelir. Çünkü burada söz konusu olan, klasik ekonomi politikalarının sınırlarını aşan bir yön değişimidir. Türkiye artık küresel sistemde yer arayan bir ülke değil; yer tayin etme iradesi gösteren bir aktör olarak konumlanmaktadır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Finans Merkezi ekseninde açıkladığı vergi avantajları, yüzeyde yatırım çekme hamlesi gibi okunabilir. Ancak bu adımın gerçek anlamı, küresel sermaye akımlarının yönüne müdahale etme iddiasında saklıdır. Bu, edilgen bir ekonomik strateji değil; aktif bir sistem kurma refleksidir.

Bir neslin eğitimi sadece ailede başlayıp okulda devam eden ve hayatın içinde tamamlanan bir süreç olmaktan çoktan çıktı. Eskiden anne-babanın verdiği terbiye, öğretmenin aktardığı bilgi ve hayatın öğrettikleri bir insanı şekillendirmeye yeterdi. Bugün ise görünmeyen ama etkisi son derece güçlü bir başka unsur var: sanal dünya.

Norveç’in buzlarla kaplı ıssız bir adasında, dağın derinliklerine gömülmüş bir kapı var. O kapının ardında milyonlarca tohum saklanıyor. İnsanlığın binlerce yıllık tarım mirası. Buğday, arpa, mercimek, pirinç. Adına “Svalbard Küresel Tohum Deposu” diyorlar.

İnsan zihni çoğu zaman gerçeği aramaz, kendisini rahatlatacak hikayeleri arar. Bu yüzden kulağımıza hoş gelen örnekleri büyütür, gerçeği anlatan sessiz çoğunluğu ise yok sayarız. Bugün etrafınıza bakın; herkes başarı hikayeleri anlatıyor. Üniversiteyi bırakıp milyarder olanlardan, sıfırdan zirveye çıkanlardan, “her şeye rağmen başaranlardan” bahsediliyor. Aynı şekilde biri çıkar, “Dedem günde bir paket sigara içerdi, 90 yaşına kadar yaşadı” der ve bu cümle bir anda sanki bir gerçeğin kanıtıymış gibi zihnimizde yer eder. Hatta daha da ileri gideriz, geçmişi kutsarız; “Eskiden her şey daha kaliteliydi” deriz. Şarkılar daha güzeldi, filmler daha anlamlıydı, eşyalar daha sağlamdı. Oysa farkında olmadan çok büyük bir zihinsel tuzağın içine düşeriz. Çünkü biz gerçeği değil, hayatta kalanları görüyoruz.

Almanya’da askerlik çağındaki erkeklerin uzun süreli yurtdışı çıkışlarını izne bağlayan düzenleme, yüzeyde teknik bir idari tedbir gibi sunuluyor. Ancak siyaset, çoğu zaman kendisini açık beyanlarla değil, küçük ve dikkat çekmeyen düzenlemelerle ele verir.

Bir Ramazan ayının daha sonuna yaklaşıyoruz. Takvim bize bu mübarek zamanın artık son haftasına girdiğimizi söylüyor. Fakat mesele yalnızca takvim değildir; mesele zamanın ruhudur. Bu yıl Ramazan’ın manevi atmosferini Avrupa kıtasında önceki yıllara kıyasla daha güçlü bir şekilde hissettiğimi ifade etmek isterim. Belki de bunun nedeni dünyanın içinden geçtiği ağır krizler çağının insan ruhunda açtığı derin boşluklardır. Küresel ölçekte artan savaşlar, ekonomik kırılganlıklar, kimlik tartışmaları ve toplumsal belirsizlikler, insanı kaçınılmaz olarak manevi bir sığınağa yöneltmektedir.