Demokrasiler bir gecede çökmez. Ne tanklar önce sokağa çıkar ne de anayasalar ilk günden askıya alınır. Bir demokrasinin çöküşü, çoğu zaman sessiz başlar. Önce toplum ortak aklını kaybeder. Ardından ortak vicdanını…
Der kontinuierliche Aufstieg der AfD ist längst mehr als ein vorübergehendes politisches Phänomen. Er ist Ausdruck einer tiefgreifenden Vertrauenskrise, die sich über Jahre hinweg zwischen Teilen der Bevölkerung und den etablierten politischen Kräften aufgebaut hat. Wer die Ursachen dieser Entwicklung ausschließlich bei den Wählern oder bei der AfD selbst sucht, verkennt die eigentliche Herausforderung. Die entscheidende Frage lautet nicht, warum die AfD erfolgreich ist. Die entscheidende Frage lautet, warum die demokratische Mitte zunehmend an Bindungskraft verliert.
Tarih boyunca milletlerin kaderini belirleyen şey yalnızca sahip oldukları imkanlar olmamıştır. Asıl belirleyici olan, o imkanları nasıl kullandıklarıdır. Bugün Türkiye Cumhuriyeti ikinci yüzyılına adım atarken önümüzde duran en önemli soru Cumhuriyet’in ilk yüzyılında kurduğumuz devleti, ikinci yüzyılda nasıl daha güçlü, daha müreffeh ve daha etkili bir konuma taşıyacağız?
Tarihte bazı toplumlar üreterek zenginleşir, bazıları ise borçlanarak zenginleştiğini zanneder. Aradaki fark, refah dönemlerinde anlaşılmaz; gerçek ortaya ancak hesap vakti geldiğinde çıkar. Türkiye’nin son on yılına dönüp baktığımızda, tam da böyle bir gerçekle karşı karşıyayız. Uzun süre zenginleştiğimizi düşündük. Oysa gerçekte olan, zenginleşmekten çok zengin yaşamak oldu. Türkiye ekonomisini anlamaya çalışırken çoğu zaman faiz oranlarına, döviz kurlarına, büyüme rakamlarına ve enflasyon verilerine odaklanıyoruz. Oysa meselenin özü yalnızca ekonomi politikalarında değil; toplum olarak refaha, tüketime ve zenginliğe bakışımızda yatıyor.
Bugün dünya, hukukun değil, gücün konuştuğu karanlık bir eşiğe sürüklenmektedir. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, uluslararası hukukun açık ve pervasız bir ihlalidir. Bu saldırı, yalnızca bir ülkeye değil; doğrudan doğruya küresel düzenin kalan son meşruiyet kırıntılarına yönelmiş bir meydan okumadır. Artık açıkça görülmektedir ki, uluslararası hukuk güçlüler için bir araç, zayıflar için ise bir illüzyondan ibarettir.
Son açıklanan vergi teşvik paketini yalnızca teknik bir mali düzenleme olarak değerlendirmek, içinde bulunduğumuz tarihsel kırılmayı kavrayamamak anlamına gelir. Çünkü burada söz konusu olan, klasik ekonomi politikalarının sınırlarını aşan bir yön değişimidir. Türkiye artık küresel sistemde yer arayan bir ülke değil; yer tayin etme iradesi gösteren bir aktör olarak konumlanmaktadır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Finans Merkezi ekseninde açıkladığı vergi avantajları, yüzeyde yatırım çekme hamlesi gibi okunabilir. Ancak bu adımın gerçek anlamı, küresel sermaye akımlarının yönüne müdahale etme iddiasında saklıdır. Bu, edilgen bir ekonomik strateji değil; aktif bir sistem kurma refleksidir.
Bir neslin eğitimi sadece ailede başlayıp okulda devam eden ve hayatın içinde tamamlanan bir süreç olmaktan çoktan çıktı. Eskiden anne-babanın verdiği terbiye, öğretmenin aktardığı bilgi ve hayatın öğrettikleri bir insanı şekillendirmeye yeterdi. Bugün ise görünmeyen ama etkisi son derece güçlü bir başka unsur var: sanal dünya.
Norveç’in buzlarla kaplı ıssız bir adasında, dağın derinliklerine gömülmüş bir kapı var. O kapının ardında milyonlarca tohum saklanıyor. İnsanlığın binlerce yıllık tarım mirası. Buğday, arpa, mercimek, pirinç. Adına “Svalbard Küresel Tohum Deposu” diyorlar.
Während in #Deutschland ernsthaft darüber diskutiert wird, den #Flaschenpfand auf 50 Cent zu erhöhen, um soziale Probleme zu lindern, wird in #Türkiye Politik in einer völlig anderen Dimension betrieben. Ja, die Inflation ist dort höher. 2022 lag sie zeitweise bei über 80 %, aktuell bewegt sie sich, je nach Messmethode, immer noch im Bereich von rund 40 %. Aber die entscheidende Frage ist eine andere: Wie handelt ein Staat unter Druck, und welche strategische Richtung verfolgt er langfristig? Genau hier zeigt sich der Unterschied. Und es ist bezeichnend, dass selbst viele frühere Gegner diese Entwicklung inzwischen zumindest teilweise anerkennen.
İnsan zihni çoğu zaman gerçeği aramaz, kendisini rahatlatacak hikayeleri arar. Bu yüzden kulağımıza hoş gelen örnekleri büyütür, gerçeği anlatan sessiz çoğunluğu ise yok sayarız. Bugün etrafınıza bakın; herkes başarı hikayeleri anlatıyor. Üniversiteyi bırakıp milyarder olanlardan, sıfırdan zirveye çıkanlardan, “her şeye rağmen başaranlardan” bahsediliyor. Aynı şekilde biri çıkar, “Dedem günde bir paket sigara içerdi, 90 yaşına kadar yaşadı” der ve bu cümle bir anda sanki bir gerçeğin kanıtıymış gibi zihnimizde yer eder. Hatta daha da ileri gideriz, geçmişi kutsarız; “Eskiden her şey daha kaliteliydi” deriz. Şarkılar daha güzeldi, filmler daha anlamlıydı, eşyalar daha sağlamdı. Oysa farkında olmadan çok büyük bir zihinsel tuzağın içine düşeriz. Çünkü biz gerçeği değil, hayatta kalanları görüyoruz.
