{"id":10938,"date":"2026-04-11T23:30:00","date_gmt":"2026-04-11T21:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10938"},"modified":"2026-04-11T23:30:00","modified_gmt":"2026-04-11T21:30:00","slug":"gorunmeyenlerin-gercegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10938","title":{"rendered":"G\u00f6r\u00fcnmeyenlerin Ger\u00e7e\u011fi"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan zihni \u00e7o\u011fu zaman ger\u00e7e\u011fi aramaz, kendisini rahatlatacak hikayeleri arar. Bu y\u00fczden kula\u011f\u0131m\u0131za ho\u015f gelen \u00f6rnekleri b\u00fcy\u00fct\u00fcr, ger\u00e7e\u011fi anlatan sessiz \u00e7o\u011funlu\u011fu ise yok sayar\u0131z. Bug\u00fcn etraf\u0131n\u0131za bak\u0131n; herkes ba\u015far\u0131 hikayeleri anlat\u0131yor. \u00dcniversiteyi b\u0131rak\u0131p milyarder olanlardan, s\u0131f\u0131rdan zirveye \u00e7\u0131kanlardan, \u201cher \u015feye ra\u011fmen ba\u015faranlardan\u201d bahsediliyor. Ayn\u0131 \u015fekilde biri \u00e7\u0131kar, \u201cDedem g\u00fcnde bir paket sigara i\u00e7erdi, 90 ya\u015f\u0131na kadar ya\u015fad\u0131\u201d der ve bu c\u00fcmle bir anda sanki bir ger\u00e7e\u011fin kan\u0131t\u0131ym\u0131\u015f gibi zihnimizde yer eder. Hatta daha da ileri gideriz, ge\u00e7mi\u015fi kutsar\u0131z; \u201cEskiden her \u015fey daha kaliteliydi\u201d deriz. \u015eark\u0131lar daha g\u00fczeldi, filmler daha anlaml\u0131yd\u0131, e\u015fyalar daha sa\u011flamd\u0131. Oysa fark\u0131nda olmadan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir zihinsel tuza\u011f\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015feriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz ger\u00e7e\u011fi de\u011fil, hayatta kalanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Amerikan ordusunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir olay, bu yan\u0131lg\u0131y\u0131 tokat gibi y\u00fcz\u00fcm\u00fcze \u00e7arpar. Sava\u015ftan d\u00f6nen u\u00e7aklar incelenir, kanatlar\u0131nda ve g\u00f6vdelerinde yo\u011fun mermi izleri vard\u0131r. Komutanlar do\u011fal olarak \u015fu sonuca var\u0131r: \u201cEn \u00e7ok mermi alan yerleri z\u0131rhlamal\u0131y\u0131z.\u201d Bu, ilk bak\u0131\u015fta son derece mant\u0131kl\u0131d\u0131r. Ama matematik\u00e7i Abraham Wald bamba\u015fka bir ger\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcr. \u0130ncelenen u\u00e7aklar geri d\u00f6nebilenlerdir. Yani \u00fczerlerindeki mermi izleri, o b\u00f6lgelerin zay\u0131f de\u011fil, tam tersine dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. As\u0131l zay\u0131f noktalar, hi\u00e7 mermi izi olmayan yerlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o noktalardan vurulan u\u00e7aklar geri d\u00f6nememi\u015f, denizin dibine gitmi\u015ftir. Onlar incelenemez, onlar konu\u015famaz, onlar g\u00f6r\u00fcnmez. \u0130\u015fte as\u0131l hata burada ba\u015flar: Sadece hayatta kalanlara bakarak karar vermek.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn de ayn\u0131 hatay\u0131 yap\u0131yoruz, hem de her alanda. Sigara i\u00e7ip uzun ya\u015fayan birini \u00f6rnek al\u0131yoruz ama gen\u00e7 ya\u015fta hayat\u0131n\u0131 kaybeden milyonlar\u0131 g\u00f6rmezden geliyoruz. \u00dcniversiteyi b\u0131rak\u0131p zengin olan birka\u00e7 ki\u015fiyi konu\u015fuyoruz ama ayn\u0131 yolu deneyip hayat\u0131 alt\u00fcst olan say\u0131s\u0131z insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutuyoruz. Ge\u00e7mi\u015fi \u00f6verken, o d\u00f6nemin \u00e7\u00f6pe gitmi\u015f, ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015f, unutulmu\u015f y\u00fczde doksan dokuzunu yok say\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcne sadece en iyiler ula\u015f\u0131r. Biz ise bug\u00fcn\u00fc, ge\u00e7mi\u015fin sadece hayatta kalabilmi\u015f en parlak par\u00e7alar\u0131yla k\u0131yaslar\u0131z. Bu bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma de\u011fil, bu d\u00fcped\u00fcz bir yan\u0131lsamad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>As\u0131l tehlike de burada yat\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yan\u0131lsama bize yanl\u0131\u015f dersler verir. Ba\u015far\u0131y\u0131 yanl\u0131\u015f tan\u0131mlar, riski k\u00fc\u00e7\u00fcmsetir, hatay\u0131 romantikle\u015ftirir. \u0130nsanlar sahneye \u00e7\u0131kan birka\u00e7 \u201ckazanan\u0131\u201d izleyip onlar\u0131n yolunu kopyalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Oysa o yolun kenar\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmeyen bir mezarl\u0131k vard\u0131r. O mezarl\u0131kta ba\u015far\u0131s\u0131z giri\u015fimler, kaybedilen birikimler, da\u011f\u0131lan hayatlar, t\u00fckenen umutlar yatar. Ama onlar konu\u015famaz. Onlar kitap yazmaz. Onlar alk\u0131\u015f almaz. Bu y\u00fczden biz onlar\u0131 hi\u00e7 duymay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek \u015fu ki, hayat bize sunulan \u00f6rneklerden \u00e7ok daha serttir. Ba\u015far\u0131 istisnad\u0131r, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k kurald\u0131r. Ama biz istisnay\u0131 kural sanmay\u0131 tercih ederiz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu daha umut vericidir, daha kolayd\u0131r, daha az sorgulama gerektirir. Oysa ak\u0131l dedi\u011fimiz \u015fey, kolay olan\u0131 de\u011fil do\u011fru olan\u0131 aramak zorundad\u0131r. Bunun yolu da sadece g\u00f6r\u00fcnenlere de\u011fil, g\u00f6r\u00fcnmeyenlere bakmaktan ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir dahaki sefere biri size b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 hikayesi anlatt\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7inizdeki sesi susturmay\u0131n ve kendinize \u015fu soruyu sorun: \u201cBu hikayenin anlat\u0131lmayan k\u0131sm\u0131 nerede?\u201d \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu zaman ger\u00e7e\u011fi belirleyen, sahnede alk\u0131\u015flananlar de\u011fil, sessizli\u011fe g\u00f6m\u00fclenlerdir. Ve hakikat \u015fudur: Hayatta kalanlar bize ilham verebilir, ama ger\u00e7e\u011fi anlamak istiyorsak g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc denizin dibine \u00e7evirmek zorunday\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan zihni \u00e7o\u011fu zaman ger\u00e7e\u011fi aramaz, kendisini rahatlatacak hikayeleri arar. Bu y\u00fczden kula\u011f\u0131m\u0131za ho\u015f gelen \u00f6rnekleri b\u00fcy\u00fct\u00fcr, ger\u00e7e\u011fi anlatan sessiz \u00e7o\u011funlu\u011fu ise yok sayar\u0131z. Bug\u00fcn etraf\u0131n\u0131za bak\u0131n; herkes ba\u015far\u0131 hikayeleri anlat\u0131yor. \u00dcniversiteyi b\u0131rak\u0131p milyarder olanlardan, s\u0131f\u0131rdan zirveye \u00e7\u0131kanlardan, \u201cher \u015feye ra\u011fmen ba\u015faranlardan\u201d bahsediliyor. Ayn\u0131 \u015fekilde biri \u00e7\u0131kar, \u201cDedem g\u00fcnde bir paket sigara i\u00e7erdi, 90 ya\u015f\u0131na kadar ya\u015fad\u0131\u201d der ve bu c\u00fcmle bir anda sanki bir ger\u00e7e\u011fin kan\u0131t\u0131ym\u0131\u015f gibi zihnimizde yer eder. Hatta daha da ileri gideriz, ge\u00e7mi\u015fi kutsar\u0131z; \u201cEskiden her \u015fey daha kaliteliydi\u201d deriz. \u015eark\u0131lar daha g\u00fczeldi, filmler daha anlaml\u0131yd\u0131, e\u015fyalar daha sa\u011flamd\u0131. Oysa fark\u0131nda olmadan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir zihinsel tuza\u011f\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015feriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz ger\u00e7e\u011fi de\u011fil, hayatta kalanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10937,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"aside","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-10938","post","type-post","status-publish","format-aside","has-post-thumbnail","hentry","category-sivil-toplum-hareketi","post_format-post-format-aside"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/altinisik.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/31f40a0b-0dae-4deb-affb-6c07af30fc92.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10938","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10938"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10938\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}