{"id":10847,"date":"2025-10-20T07:52:00","date_gmt":"2025-10-20T05:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10847"},"modified":"2025-10-20T07:52:00","modified_gmt":"2025-10-20T05:52:00","slug":"ahlak-bozuldugunda-para-deger-kaybeder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10847","title":{"rendered":"Ahl\u00e2k Bozuldu\u011funda Para De\u011fer Kaybeder"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Bir toplumun paras\u0131n\u0131n de\u011feri, o toplumun insan\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu kadar eder. Bunu bir slogan olarak de\u011fil, bir hayat ger\u00e7e\u011fi olarak kabul etmemiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomi, matematikle oldu\u011fu kadar, ahl\u00e2kla da ilgilidir. Hatta \u00e7o\u011fu zaman, ahl\u00e2k\u0131n eksik kald\u0131\u011f\u0131 yerde matemati\u011fin hi\u00e7bir h\u00fckm\u00fc kalmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn baz\u0131 \u00fclkelerde enflasyonun %2-3 band\u0131nda kalmas\u0131, hatta zaman zaman eksiye d\u00fc\u015fmesi; baz\u0131 \u00fclkelerde ise kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde iki hanelerde, bazen \u00fc\u00e7 hanelerde seyretmesi sadece \u00fcretim, faiz, d\u00f6viz veya b\u00fct\u00e7e dengesinin sonucu de\u011fildir. Bu fark\u0131n temelinde, toplumun de\u011ferler sistemi, ahl\u00e2ki omurgas\u0131 ve y\u00f6neti\u015fim kalitesi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Para, sadece bir al\u0131\u015fveri\u015f arac\u0131d\u0131r ama ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenin, d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn, adaletin de \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. E\u011fer insanlar birbirine g\u00fcvenmiyorsa, s\u00f6z\u00fcn de\u011feri kalmam\u0131\u015fsa, devlet kurumlar\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015fse, o \u00fclkenin paras\u0131 da erir. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcven kayb\u0131, piyasalar\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir toplumda yalan, kay\u0131rmac\u0131l\u0131k, \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k, r\u00fc\u015fvet ve haks\u0131zl\u0131k s\u0131radanla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda; \u00fcretim, tasarruf ve yat\u0131r\u0131m da s\u0131radanla\u015f\u0131r. \u0130nsan eme\u011fine de\u011fil, f\u0131rsata y\u00f6nelir. Sab\u0131r de\u011fil, kurnazl\u0131k kazand\u0131r\u0131r. \u0130\u015fte o noktada enflasyon art\u0131k sadece fiyatlar\u0131n de\u011fil, vicdanlar\u0131n da de\u011fer kayb\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ve benzeri \u00fclkelerde ya\u015fanan y\u00fcksek enflasyonun alt\u0131nda yaln\u0131zca para arz\u0131 fazlas\u0131 ya da mali disiplin eksikli\u011fi de\u011fil; kurumsal erozyon, liyakatsizlik, hesap vermezlik ve ahl\u00e2k\u00ee gev\u015feklik vard\u0131r. Adalet duygusunun zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, hak edenin de\u011fil, \u201cba\u011flant\u0131s\u0131 olan\u0131n\u201d kazand\u0131\u011f\u0131 toplumlarda enflasyon kronikle\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcretim yerini rant\u00e7\u0131l\u0131\u011fa, emek yerini spek\u00fclasyona, hak yerini torpile b\u0131rak\u0131r. B\u00f6yle bir d\u00fczende paran\u0131n de\u011feri de\u011fil, de\u011ferin paras\u0131 kalmaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekonomik istikrar, merkez bankalar\u0131n\u0131n faiz karar\u0131yla de\u011fil; adliyelerde, belediyelerde, bakanl\u0131klarda ve hatta en k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf d\u00fckk\u00e2n\u0131nda sergilenen d\u00fcr\u00fcstl\u00fck seviyesiyle sa\u011flan\u0131r. Bir \u00fclkede insanlar, hak etmedi\u011fini almaktan utan\u0131yorsa, ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na el uzatmay\u0131 g\u00fcnah say\u0131yorsa, \u00e7al\u0131\u015fmadan kazanmay\u0131 ay\u0131p g\u00f6r\u00fcyorsa, y\u00f6neticiler halk\u0131n paras\u0131na \u201cemanet bilinciyle\u201d yakla\u015f\u0131yorsa, orada para da de\u011ferlidir, g\u00fcven de y\u00fcksektir, enflasyon da d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Enflasyonu kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcrmek, sadece fiyatlar\u0131 dizginlemek de\u011fil; kurallar\u0131, kurumlar\u0131 ve toplumsal de\u011ferleri yeniden in\u015fa etmektir. Ekonomik disiplin ancak ahl\u00e2k\u00ee disiplin ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mali \u015feffafl\u0131k, vicdan\u00ee \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n sonucudur. Hesap verebilirlik, kendini sorgulayabilme erdemidir. Bu nedenle ger\u00e7ek ekonomik reform faiz tablosunda de\u011fil, de\u011ferler sisteminde ba\u015flar. Ahl\u00e2k\u0131 \u00f6ncelemeyen hi\u00e7bir ekonomik model uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn Japon Yeni\u2019nin, \u0130svi\u00e7re Frang\u0131\u2019n\u0131n veya Alman Mark\u0131\u2019n\u0131n (onun yerine gelen euronun) istikrarl\u0131 olmas\u0131n\u0131n nedeni; o \u00fclkelerde paran\u0131n arkas\u0131nda duran insan kalitesidir. Oysa enflasyonun y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fclkelerde paran\u0131n de\u011fil, karakterin de\u011feri d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Unutmayal\u0131m:<br \/>\u201cBir \u00fclkenin paras\u0131n\u0131n de\u011feri, o \u00fclkenin insan\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu kadar eder.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ahl\u00e2k\u0131 ihmal eden hi\u00e7bir ekonomi, enflasyondan kurtulamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc enflasyon, asl\u0131nda ahl\u00e2k\u0131n eksildi\u011fi yerin ekonomik ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir toplumun paras\u0131n\u0131n de\u011feri, o toplumun insan\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu kadar eder. Bunu bir slogan olarak de\u011fil, bir hayat ger\u00e7e\u011fi olarak kabul etmemiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomi, matematikle oldu\u011fu kadar, ahl\u00e2kla da ilgilidir. Hatta \u00e7o\u011fu zaman, ahl\u00e2k\u0131n eksik kald\u0131\u011f\u0131 yerde matemati\u011fin hi\u00e7bir h\u00fckm\u00fc kalmaz.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10846,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"aside","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[83],"tags":[],"class_list":["post-10847","post","type-post","status-publish","format-aside","has-post-thumbnail","hentry","category-cevre-ve-politika","post_format-post-format-aside"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/altinisik.org\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/00c52c4f-c620-41dd-9efc-0cfbd98aa255.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10847\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}