{"id":10787,"date":"2025-08-30T10:43:41","date_gmt":"2025-08-30T08:43:41","guid":{"rendered":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10787"},"modified":"2025-08-30T10:43:41","modified_gmt":"2025-08-30T08:43:41","slug":"kuresel-guvenlik-paradigmasinin-tehlikeli-kaymasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/altinisik.org\/?p=10787","title":{"rendered":"K\u00fcresel G\u00fcvenlik Paradigmas\u0131n\u0131n Tehlikeli Kaymas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya siyasetinde son d\u00f6nemde ya\u015fanan geli\u015fmeler, uluslararas\u0131 d\u00fczenin g\u00fcvenlik alg\u0131s\u0131nda ciddi bir k\u0131r\u0131lmaya i\u015faret etmektedir. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n, Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (Department of Defense) isminin yeniden \u201cSava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131\u201d (Department of War) olarak de\u011fi\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, salt sembolik bir \u00f6neri de\u011fildir. Bu s\u00f6ylem, k\u00fcresel g\u00fcvenlik politikalar\u0131nda dilsel ve zihinsel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u015faretidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasi terminoloji, sadece kavram \u00fcretmekle kalmaz; toplumsal bilin\u00e7 \u00fczerinde me\u015fruiyet alan\u0131 da a\u00e7ar. \u201cSavunma\u201d kelimesi, koruma refleksini ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken, \u201csava\u015f\u201d do\u011frudan sald\u0131r\u0131, \u015fiddet ve y\u0131k\u0131m\u0131 i\u015faret eder. Nitekim uluslararas\u0131 ili\u015fkiler literat\u00fcr\u00fcnde dilin g\u00fcvenlik politikalar\u0131ndaki rol\u00fcne ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar, s\u00f6ylemin \u00e7o\u011fu zaman silahlar\u0131n kendisi kadar etkili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir [#1].<\/p>\n\n\n\n<p>Trump\u2019\u0131n \u00f6nerdi\u011fi isim de\u011fi\u015fikli\u011fi, asl\u0131nda ABD\u2019nin son y\u0131llardaki d\u0131\u015f politika \u00e7izgisiyle uyumludur: Kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na \u00f6nleyici sava\u015f s\u00f6ylemini me\u015frula\u015ft\u0131rmak. Bu durum yaln\u0131zca ABD i\u00e7 siyasetine dair bir mesele de\u011fil; k\u00fcresel g\u00fcvenlik mimarisinin gelece\u011fini ilgilendiren bir zihniyet d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Stockholm Uluslararas\u0131 Bar\u0131\u015f Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (SIPRI) raporuna g\u00f6re, 2023 y\u0131l\u0131nda k\u00fcresel askeri harcamalar 2,44 trilyon dolara ula\u015farak tarihin en y\u00fcksek seviyesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r [#2]. ABD bu harcamalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %37\u2019sini tek ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirmekte, onu \u00c7in, Rusya, Hindistan ve Suudi Arabistan izlemektedir. NATO \u00fcyeleri de ittifak\u0131n 2% GSYH savunma harcamas\u0131 hedefini a\u015fmak i\u00e7in yar\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu rakamlar\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, k\u00fcresel \u00f6nceliklerin nas\u0131l kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO), temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015femeyen yakla\u015f\u0131k 2 milyar insan bulundu\u011funu, UNICEF ise 240 milyondan fazla \u00e7ocu\u011fun \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor etmektedir [#3][#4].<\/p>\n\n\n\n<p>Silahlanmaya ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7elerin, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve iklim kriziyle m\u00fccadele i\u00e7in y\u00f6nlendirilmemesi, insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck a\u00e7maz\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Liderlerin kulland\u0131\u011f\u0131 dil, sadece siyasi kararlar\u0131 de\u011fil, toplumlar\u0131n bilin\u00e7alt\u0131n\u0131 da \u015fekillendirir. \u201cSava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131\u201d gibi kavramlar\u0131n normalle\u015fmesi, \u015fiddetin me\u015fru bir refleks olarak i\u00e7selle\u015ftirilmesine yol a\u00e7ar. Uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc teorileri, g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik ikilemi (security dilemma) \u00fczerinden \u015fekillendi\u011fini vurgular: Taraflardan biri kendini korumak i\u00e7in silahland\u0131\u011f\u0131nda, di\u011ferleri de ayn\u0131 refleksi g\u00f6sterir ve bu d\u00f6ng\u00fc \u00e7at\u0131\u015fma riskini art\u0131r\u0131r [#5].<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn gelinen noktada d\u00fcnya, bir g\u00fcvenlik ikileminden \u00e7ok, g\u00fcvensizlik sarmal\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"21\" class=\"wp-block-list\">\n<li>y\u00fczy\u0131l\u0131n temel sorunlar\u0131 sava\u015f meydanlar\u0131nda de\u011fil; iklim krizinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 afetlerde, kitlesel g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131nda, ekonomik e\u015fitsizliklerde ve dijitalle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 etik bo\u015fluklarda yatmaktad\u0131r. Bu sorunlara kar\u015f\u0131 tanklar\u0131n, f\u00fczelerin ya da n\u00fckleer ba\u015fl\u0131klar\u0131n bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim Paneli (IPCC), \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 30 y\u0131l i\u00e7inde k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1,5 \u00b0C s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131n\u0131n \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131n varolu\u015fsal riskleriyle\u201d do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu belirtmektedir [#6]. Bu ba\u011flamda, askeri harcamalar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeleye y\u00f6nlendirilmemesi, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini tehlikeye atan en kritik \u00e7eli\u015fkilerden biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Trump\u2019\u0131n \u201cDepartment of War\u201d s\u00f6ylemi, sadece Amerika i\u00e7in bir tercih de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in bir uyar\u0131d\u0131r. Bu uyar\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne iki yol koymaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>1) Sava\u015f dili ve g\u00fcvenlik sarmal\u0131yla t\u00fckenen bir uygarl\u0131k<br \/>2) Akl\u0131selim liderler ve bar\u0131\u015f odakl\u0131 i\u015fbirli\u011fiyle g\u00fc\u00e7lenen bir insanl\u0131k<\/p>\n\n\n\n<p>Sorunun cevab\u0131, sadece siyaset\u00e7ilerin masalar\u0131nda de\u011fil, toplumlar\u0131n bilin\u00e7lerinde ve uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcc\u00fcnde sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>KAYNAK:<br>[#1]: Buzan, Barry, Ole W\u00e6ver &amp; Jaap de Wilde (1998). Security: A New Framework for Analysis. Boulder: Lynne Rienner Publishers.<br>[#2]: SIPRI (2024). Trends in World Military Expenditure, 2023. Stockholm International Peace Research Institute.<br>[#3]: WHO (2023). World Health Statistics 2023. World Health Organization.<br>[#4]: UNICEF (2023). The State of the World\u2019s Children 2023. United Nations Children\u2019s Fund.<br>[#5]: Jervis, Robert (1978). \u201cCooperation Under the Security Dilemma.\u201d World Politics, 30(2): 167-214.<br>[#6]: IPCC (2023). AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023. Intergovernmental Panel on Climate Change.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya siyasetinde son d\u00f6nemde ya\u015fanan geli\u015fmeler, uluslararas\u0131 d\u00fczenin g\u00fcvenlik alg\u0131s\u0131nda ciddi bir k\u0131r\u0131lmaya i\u015faret etmektedir. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n, Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (Department of Defense) isminin yeniden \u201cSava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131\u201d (Department of War) olarak de\u011fi\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, salt sembolik bir \u00f6neri de\u011fildir. Bu s\u00f6ylem, k\u00fcresel g\u00fcvenlik politikalar\u0131nda dilsel ve zihinsel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u015faretidir.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10786,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"aside","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[83],"tags":[],"class_list":["post-10787","post","type-post","status-publish","format-aside","has-post-thumbnail","hentry","category-cevre-ve-politika","post_format-post-format-aside"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/altinisik.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/3a67d046-95c0-4d6a-9c7f-6dd1e3a4af0a.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10787"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10787\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/altinisik.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}