<\/p>\n\n\n\n
Orta Do\u011fu, tarihinin belki de en kritik d\u00f6neme\u00e7lerinden birini ya\u015f\u0131yor. \u0130ran ile \u0130srail aras\u0131ndaki gerilim, son saatlerde n\u00fckleer tesislerin hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131larla zirveye ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Bu t\u0131rman\u0131\u015f, b\u00f6lgedeki dengeleri alt\u00fcst etme ve k\u00fcresel \u00e7apta \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez sonu\u00e7lar do\u011furma potansiyeli ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 alarmda, T\u00fcrkiye ise her zamanki gibi bu f\u0131rt\u0131nan\u0131n ortas\u0131nda, hem kendi g\u00fcvenli\u011fini hem de b\u00f6lgesel istikrar\u0131 koruma \u00e7abas\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131’n\u0131n \u0130ki Ucu Keskin K\u0131l\u0131c\u0131: K\u0131nama ve Kayg\u0131<\/p>\n\n\n\n
Bat\u0131 medyas\u0131n\u0131n man\u015fetleri, \u0130srail’in \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer tesislerine y\u00f6nelik “\u00f6nleyici” sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve \u0130ran’\u0131n buna kar\u015f\u0131l\u0131k balistik f\u00fcze ve drone sald\u0131r\u0131lar\u0131yla yank\u0131lan\u0131yor. Haberlerde \u0130srail’in “varolu\u015fsal tehdit” alg\u0131s\u0131 ve “kendini savunma hakk\u0131” s\u0131k\u00e7a vurgulan\u0131rken, \u0130ran’\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131 uluslararas\u0131 hukukun ihlali olarak k\u0131nan\u0131yor. Ancak bu tek tarafl\u0131 okuman\u0131n \u00f6tesinde, Bat\u0131l\u0131 ba\u015fkentlerde derin bir endi\u015fe hakim.
ABD ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikler, bir yandan \u0130srail’e desteklerini yinelerken, di\u011fer yandan Netanyahu h\u00fck\u00fcmetine “itidal” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131yor. Zira bu t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n b\u00f6lgesel bir sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, sadece Orta Do\u011fu’yu de\u011fil, k\u00fcresel enerji piyasalar\u0131n\u0131, tedarik zincirlerini ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnya ekonomisini derinden sarsma potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Avrupa Birli\u011fi ve Birle\u015fmi\u015f Milletler gibi uluslararas\u0131 akt\u00f6rler de taraflara gerilimi d\u00fc\u015f\u00fcrme ve diplomatik kanallar\u0131 a\u00e7\u0131k tutma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunsa da, sahadaki geli\u015fmeler bu \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n ne denli kar\u015f\u0131l\u0131k bulaca\u011f\u0131n\u0131 belirsizle\u015ftiriyor. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’\u0131n olas\u0131 bir m\u00fczakere s\u00fcreci ba\u015flatma \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u0130srail’in sald\u0131r\u0131lar\u0131yla sekteye u\u011framas\u0131 ise, krizin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’nin \u00c7ok Boyutlu Duru\u015fu: Ele\u015ftiri, Arabuluculuk ve Ulusal \u00c7\u0131kar<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye, bu kritik anlarda b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli ve kendine \u00f6zg\u00fc akt\u00f6rlerden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan’dan gelen a\u00e7\u0131klamalar, T\u00fcrkiye’nin durum de\u011ferlendirmesini ve d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerini net bir \u015fekilde ortaya koyuyor. Ankara, \u0130srail’in \u0130ran’a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 “uluslararas\u0131 hukukun a\u00e7\u0131k bir ihlali” ve “provokasyon” olarak nitelendirerek en sert \u015fekilde k\u0131nad\u0131. Bu duru\u015f, T\u00fcrkiye’nin Gazze’deki \u0130srail sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sert tavr\u0131n bir devam\u0131 niteli\u011finde.
T\u00fcrkiye, Netanyahu h\u00fck\u00fcmetinin “b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel bar\u0131\u015f\u0131 tehlikeye atan pervas\u0131z, hukuksuz ve sald\u0131rgan eylemlerini” derhal durdurmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor. Bu k\u0131nama, T\u00fcrkiye’nin yaln\u0131zca s\u00f6ylemsel olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda diplomatik ad\u0131mlarla da pozisyonunu peki\u015ftirdi\u011fini g\u00f6steriyor. T\u00fcrk yetkililerin D\u0131\u015fi\u015fleri, Savunma ve \u0130stihbarat ba\u015fkanlar\u0131 d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi toplant\u0131lar, Ankara’n\u0131n krizin potansiyel sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 ne denli haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu ortaya koyuyor.
Ancak T\u00fcrkiye’nin duru\u015fu sadece k\u0131namayla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ankara, hem \u0130ran hem de \u0130srail ile ge\u00e7mi\u015ften gelen ileti\u015fim kanallar\u0131n\u0131 kullanarak, arabuluculuk rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenme niyetini de belli ediyor. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fidan’\u0131n Trump y\u00f6netiminin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u0130ran n\u00fckleer m\u00fczakerelerinin ilerletilmesinin tek \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki ifadeleri, T\u00fcrkiye’nin diplomatik \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi. T\u00fcrkiye’nin bu \u00e7abalar\u0131, b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kendi ulusal g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki potansiyel olumsuz etkilerini (g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fc\u00e7lenmesi gibi) minimize etme aray\u0131\u015f\u0131yla da yak\u0131ndan ili\u015fkili.
\u00d6te yandan, T\u00fcrkiye’nin bu krizdeki rol\u00fc, Bat\u0131’daki baz\u0131 \u00e7evreler taraf\u0131ndan “\u0130ran’\u0131 destekleme” olarak yorumlanabilse de, Ankara’n\u0131n temel motivasyonu b\u00f6lgesel bir felaketi \u00f6nlemektir. T\u00fcrkiye’nin ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u0131\u015f politika \u00e7izgisi, b\u00f6lgedeki t\u00fcm akt\u00f6rlerle konu\u015fabilme kapasitesi ve jeopolitik konumu, onu bu krizde \u00f6nemli bir arabulucu haline getirebilir.<\/p>\n\n\n\n
Gelecek ve T\u00fcrkiye’nin Rol\u00fc
Orta Do\u011fu’daki bu tehlikeli t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n nereye varaca\u011f\u0131 belirsizli\u011fini koruyor. Ancak kesin olan bir \u015fey var ki, b\u00f6lgedeki herhangi bir tam \u00f6l\u00e7ekli \u00e7at\u0131\u015fma, k\u00fcresel \u00e7apta a\u011f\u0131r bedeller \u00f6denmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu ba\u011flamda, T\u00fcrkiye’nin diplomatik \u00e7abalar\u0131 ve dengeleyici duru\u015fu, sadece kendi ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel bar\u0131\u015f i\u00e7in de kritik bir \u00f6neme sahip. Ankara, bu ate\u015f \u00e7emberinde hem kendi g\u00fcvenli\u011fini korumak hem de diplomasi k\u00f6pr\u00fclerini ayakta tutarak istikrara katk\u0131da bulunmak gibi zorlu bir g\u00f6revi \u00fcstlenmi\u015f durumda. Gelecek g\u00fcnler, T\u00fcrkiye’nin bu imtihandan nas\u0131l bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek.<\/p>\n\n\n\n